Lắp ráp chốt định vị trong khuôn mẫu đúng kỹ thuật

Chốt định vị là gì?

Chốt định vị là một trong những linh kiện quan trọng trong bộ khuôn mẫu chính xác cao. Nhiệm vụ chính của chốt định vị là đảm bảo vị trí tương quan chính xác giữa các tấm khuôn, giúp khuôn luôn lắp ráp đúng vị trí sau mỗi lần tháo lắp hoặc bảo trì.

Nếu không có chốt định vị, các tấm vỏ khuôn, chi tiết lòng lõi khuôn lắp ráp vào hốc trên vỏ khuôn, sẽ bị xe dịch bởi dung sai của bu lông ốc vít và các chi tiết khác, nếu chỉ sai lệch 1-2% là cũng ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm đúc, hay sản phẩm trên khuôn đột dập, các lỗi sẽ xảy ra như sau:
- Mặt phân khuôn của sản phẩm sẽ không khớp nhau, awase không chuẩn.
- Các chi tiết di động trong khuôn sẽ nhanh bị hỏng hơn, di di chuyển ma sát vào nhau nhiều hơn.
- Sản phẩm sản xuất trên khuôn hay hay có bavia.
- Tuổi thọ của khuôn và linh kiện trong khuôn sẽ thấp.

Chính vì vậy, việc sử dụng chốt định vị chính xác và lắp ráp đúng kỹ thuật trong khuôn mẫu là vô cùng quan trọng.

Cấu tạo của chốt định vị dowel pin (locating pin)

- Chốt định vị thường có cấu tạo khá đơn giản, đa phần có hình dạng trục tròn trơn, có số loại có thể được vát mỏng ở mặt để tạo ra lỗ thoát khí trong lỗ trên khuôn, và dễ dàng lắp ráp.
- Một số chốt được vát một đầu, hoặc bo tròn .. đầu còn lại được taro ren để dễ dàng trong quá trình tháo lắp, bảo dưỡng khuôn mẫu, thay thế khi hư hỏng.
- Vật liệu sản xuất chế tạo chốt định vị thường dùng là thép hợp kim như suj2, skd61, skd11, skh51, stavax, nak80 ... hoặc s45c ... một số model chốt định vị cũng thường vật liệu không gỉ như inox 304, 316 hay inox 201 ...

Nguyên tắc lắp ráp chốt định vị 

Lỗ để lắp chốt định vị cũng quan trong như chốt định vị, độ chính xác về kích thước và dung sai của chốt không tốt, cũng ảnh hưởng đến khuôn mẫu, chính vì vậy việc gia công lỗ trên chi tiế khuôn là cực kì quan trọng.

Chú ý khi gia công lỗ trước khi lắp:

- Khoan dẫn hướng
- Khoan đúng kích thước theo tiêu chuẩn lỗ.
- Doa tinh để đạt dung sai kích thước đạt yêu cầu.
- Làm sạch hoàn toàn bavia và phoi ở lỗ gia công.
- Chọn mũi khoan cần đúng kỹ thuật trước khi doa, thưởng nhỏ hơn 0,1%-0,2% so với mũi doa ---> Tham khảo bài viết về chọn mũi khoan trước khi doa

Kiểm tra chốt định vị trước khi lắp ráp

- Kiểm tra loại chốt định vị đúng theo thiết kế đã đúng loại chưa: Nhiều chốt định vị có kích thước giống nhau, nhưng khác nhau về dung sai, mắt thường không thể phân biệt được, do vậy trước khi lắp ráp, nếu không chắc chắn cần lấy dùng cụ đo kiểm để kiểm tra chốt, dụng cụ cơ bản phổ biến như panme, thước cặp ...
- Vệ sinh chốt định vị trước khi lắp ráp: có thể sử dụng một số dung dịch tẩy rửa khuôn như tẩy rửa chốt định vị cũng như lỗ lắp để đảm bảo sạch, không dính phoi, bụi ...
- Đeo gang tay khi lắp ráp: Trên tay của người hay ra mồ hôi có chưa muối, khi tiếp xúc với khuôn và chốt có thể lâu ngày sẽ sinh ra gỉ, làm ảnh hưởng đến chốt, do vậy deo gang tay khi lắp ráp không nhưng bảo hộ cho bản thân, mà còn đúng kỹ thuật lắp ráp khuôn.

Dung sai lắp ghép thường dùng cho chốt định vị và lỗ

Dung sai chốt định vị: m6
Dung sai lỗ gia công chốt định vị: H7 hoặc H8 tùy thiết kế

Việc lựa chọn dung sai yêu cầu vào độ chính xác và số lần lắp ráp của khuôn.

Kinh nghiệm làm tăng tuổi thọ chốt định vị trong khuôn

- Chọn chốt định vị từ nhà sản xuất uy tín
- Sử dụng vật liệu có độ cứng cao.
- Gia công lỗ bằng mũi doa chính xác cao, đúng chu trình kỹ thuật gia công.
- Không dùng lực đóng quá mạnh.
- Kiểm tra định vì khi bảo dưỡng khuôn.
- Thay thế ngay khi phát hiện mòn hoặc biến dạng.